يوم الله

 از نام‌هاى روز عاشوراست، به معناى روز خدا. گر چه همه روزها و مكان‌ها و زمان‌ها ازآن خداست، ولى گاهى زمان و مكان خاصى به دليل اهميت آن يا عظمت ‏حادثه‏اى كه درآن اتفاق افتاده و قدرت نمايى خداوند در آن روز، به خدا انتساب پيدا مى‏كند و«ماه خدا يا روز خدا» مى‏شود. در قرآن نيز از«ايام الله‏» ياد شده و به گرامي‌داشت آن توصيه شده ‏است، چرا كه در سرنوشت اقوام و ملل، تأثير عمده داشته است («ذَكِّرْهُمْ بِاَيّامِ اللهِ » سوره ابراهيم،آيه 5). در روز عاشورا، حوادث مهمى اتفاق افتاده كه مهم‌ترين آن حماسه كربلا و شهادت ‏امام حسين (ع) است. طبق روايات فراوان، به خصوص در كتب اهل سنت، عاشورا روز مهمى بوده كه پيشينيان آن روز را، روزه مى‏گرفتند و پيامبر (ص) هم روزه مى‏گرفت، ولى‏ پس از شهادت حسين بن على‏ (ع) در اين روز، بنى اميه به خاطر كينه‏اى كه با عترت پيامبرداشتند، آن روز را روز فرخنده و مبارك و عيد قرار دادند و به شادمانى پرداختند. همان گونه كه در زيارت عاشورا مي‌خوانيم: (اَللّهُمَّ اِنَّ ‏هذا يَوْمٌ تَبَرَّكَتْ بِهِ بَنُو اُمَيَّةَ ... وَ هذا يَوْمً فَرِحَتْ بِهِ آلُ زِيادٍ وَ آلُ مَروانٍ بِقَتْلِهِمُ الْحُسَيْنَ). ازاين رو پس از آن حادثه، امامان شيعه آن را روز شومى دانسته و از روزه گرفتن در آن نهى‏كردند.

در روايات عامه نقل شده كه از رسول خدا (ص) درباره عاشورا و روزه آن پرسيدند، فرمود: «اِنَّ يَوْمَ عاشُورا يَوْمٌ مِنْ اَيّامِ اللهِ تَعالى، فَمَنْ شاءَ صامَهُ وَ مَنْ شاءَ تَرَكَهُ‏»: عاشورا يكى از ايام الله است، هر كه خواست روزه بگيرد و هر كه خواست، نگيرد. از امام‏صادق‏ (ع) روايت است كه آل اميه و شاميانى كه در كشتن حسين‏ (ع) آنان را يارى كرده ‏بودند، نذر كرده بودند كه اگر حسين‏ (ع) كشته شود و سپاه كوفه سالم از جبهه كربلا برگردند و خلافت در دودمان آل ابى سفيان مستقر گردد، آن روز را روز عيد و جشن ‏بگيرند و به شكرانه‏اش، آن روز، روزه بگيرند. از اين رو روزه گرفتن عاشورا تا امروز درميان آل ابى سفيان رسم شده است و مردم از آنان تبعيت مى‏كنند و روزه مى‏گيرند و در اين ‏روز، به خانواده و بستگان خويش، شادى مى‏رسانند. به هر حال، در تاريخ اسلام، واقعه خونين عاشورا عظيم‌ترين جلوه فداكارى خالصانه ‏در راه دين و فدا شدن گرامي‌ترين انسان آن روزگار در راه حق و عدالت و احياى اسلام بود و تأثيرات مهمى در بيدارى ملت‌ها در طول تاريخ و الهام گرفتن افراد و امت‌ها در راه مبارزه با ستم داشته است و اگر در اسلام، چند روز بسيار مهم و به ياد ماندنى و ستودنى داشته ‏باشيم،يكى هم عاشوراست، كه راز و رمز كرامت بخشيدن انسان بر فرشتگان از سوى ‏خدا را نشان مى‏دهد و براى امت محمد (ص) همين بس كه اسوه‏هايى چون ‏سيد الشهداء (ع) و شهداى كربلا دارد كه جهان را در مكتب شرافت و آزادى خود، تربيت ‏مى‏كند.

در حديثى قدسى آمده است كه حضرت موسى به خداوند عرض كرد: پروردگارا، چرا و به چه خاطر امت محمد (ص) را بر ساير امت‌ها فضيلت بخشيدى؟ فرمود: به خاطر ده‏ خصلت و ويژگى آنان را برترى دادم. موسى‏ (ع) پرسيد: آن ده خصلت چيست كه امت ‏محمدى به آن عمل مى‏كنند، تا من هم بنى اسرائيل را فرمان دهم تا به آنها عمل كنند؟ خداى متعالى فرمود: «اَلصَّلاةُ وَ الزَّكاةُ وَ الصَّوْمُ وَ الحَجُّ وَ الْجِهادُ وَ الْجُمْعَةُ وَ الْجَماعَةُ وَ الْقُرْآنُ ‏وَ الْعِلْمُ وَ الْعاشوراءُ...»: آنها عبارت است از: نماز، زكات، روزه، حج، جهاد، نماز جمعه، نماز جماعت، قرآن، دانش، و عاشورا!

شگفتا كه عاشورا در كنار نماز و حج و جهاد وقرآن و... از خصلت‌هاى امتياز بخش امت اسلام بر امت‌هاى ديگر است. و اين راز عظمت‏ عاشورا و يوم الله بودن آن است. در ادامه حديث فوق، حضرت موسى از مفهوم‏«عاشورا» مى‏پرسد، خداوند در پاسخ به روز گريه و تباكى بودن عاشورا در سوگ فرزند پيغمبر و فضيلت گريستن و اطعام و خرج در راه زاده زهرا و ماتم آن شهيد بزرگوار اشاره ‏مى‏فرمايد و بر چشم‌هاى گريان در روز عاشورا و قطرات اشك، پاداش بهشت را وعده ‏مى‏دهد.

امام خمينى ‏«قدس سره‏» نيز روزهايى هم‌چون 22 بهمن،15  خرداد، 17 شهريور را «يوم الله‏» مى‏داند و به تكريم و احياى آنها دستور مى‏دهد و تعبير«عاشورا و 17 شهريور وديگر ايام الله...» نشان مى‏دهد كه عاشورا را نيز از ايام الله مى‏داند و در جايى هم ‏15 خرداد را با عاشورا مقايسه مى‏كند و هر دو را «روز الهى‏» مى‏داند كه همان يوم الله ‏است: «بزرگداشت روز حماسه آفرين 15 خرداد، بزرگداشت ارزش‌هاى انسانى در طول‏تاريخ است، همان سان كه بزرگداشت روز سرنوشت‏ساز عاشورا، بزرگداشت اسلام و قرآن كريم است. ملت ‏شريف ما، بلكه ملت‌هاى مظلوم، از هر چه غفلت كنند، از اين دو روزالهى نبايد غفلت كنند. عاشورا با «نه‏» خود، يزيديان را در طول تاريخ نفى كرد و به ‏گورستان فرستاد، 15 خرداد پهلويان و پهلوى صفتان و ابر قدرت‌ها را مدفون كرد...» و درپايان اين پيام، مى‏فرمايد:«درود بر عاشورا، درود بر 15 خرداد و 22 بهمن، درود برايام الله‏».

برگرفته از فرهنگ عاشورا اثر جواد محدثي